Love8.me የአማርኛ የእውቀት ማዕከል

የኦንላይን ማጭበርበር ከደረሰ በኋላ በኢትዮጵያ ምን ማድረግ

እዚህ ላይ ፍጥነት ይጠቅማል፣ ግን ትክክለኛውን ቦታ ማወቅ ይቀድማል።

ቀጥተኛ መልስ

በኢትዮጵያ ውስጥ የኦንላይን ማጽበርበር ሲያጋጥም የመጀመሪያው እርምጃ ገንዘብ የያዙትን ማሳወቅ ነው። በቴሌብር ወይም በስልክ አገልግሎት ላይ የመጠ ክስተት ኢትዮ ቴሌኮም በአማርኛ በሚያወጣው መረጃ መሠረት በ 994 ወይም 127 መደወል ወይም ወደ 9090 ኤስኤምኤስ መላክ ይቻላል፡ የባንክ ገንዘብ ከሆነ ደጊሞ ባንክዎን በቀጥታ ማነጋገር አለብዎ። የሳይበር ክስተቱን ደጊሞ ወደ INSA / Ethio-CERT ማሳወቅ ይቻላል። ነገር ግን በኢትዮጵያ ለጅል ተጠቂዎች የተዘጋጀ አንድ ብሔራዊ የሳይበር ወንጀል ማሳወቂያ ስልክ መስመር ሊገኝ አልቻለም፡ ስለሆነም ይህ ገጽ ያለውን ይሆን ይመክራል።

ስለ ቁጥሮች ግልጽ መሆን

በአንዳንድ ጋዜጦችና ጦማሮች ላይ ለ INSA የሚጠቀስ አጭር የስልክ ቁጥር ይነበባል። ያንን ቁጥር በ INSA ራሱ ድረ-ገጽ ላይ ማረጋገጥ አልቻልንም፣ ስለዚህ እዚህ ላይ አልጻፍነውም። የተሳሳተ ቁጥር መስጠት ተጎጂን ወደ የትም አያደርስም።

በ INSA ድረ-ገጽ ላይ በእርግጥ የሚገኘው ነገር የተቋሙ የስልክ ቁጥር እና “የሳይበር ችግር ሪፖርት ያድርጉ” የሚል ወደ Ethio-CERT የሚወስድ ማገናኛ ነው። ስለዚህ በዚህ ገጽ ላይ የተጠቀሱት እነዚያ ብቻ ናቸው። ወቅታዊውን ትክክለኛ አድራሻና ቁጥር ከ INSA ድረ-ገጽ ራስዎ ማረጋገጥዎ ይመከራል።

ገንዘብ ነክ ጉዳይ ሲሆን ደግሞ ፈጣኑ መንገድ ባንኩ ወይም የሞባይል ገንዘብ አገልግሎቱ ነው። የግብይት ሂደትን ማቆም ወይም መለያ ማገድ የሚችሉት እነሱ ናቸው። የሳይበር ተቋሙ ማመልከቻ ይቀበላል እንጂ ግብይትዎን በቀጥታ አያቆምም።

የተለመደ የተሳሳተ ግንዛቤ

የተሳሳተ ግንዛቤ፦ ገንዘብ ከጠፋ በመጀመሪያ ወደ ሳይበር ተቋሙ ማመልከት አለብኝ።

እውነታው፦ ማመልከት አስፈላጊ ነው፣ ግን የመጀመሪያ እርምጃ አይደለም። ግብይቱን ማቆም ወይም መለያ ማገድ የሚችለው ባንኩ ወይም የሞባይል ገንዘብ አገልግሎቱ ነው፣ እና ያ ዕድል በጊዜ ይቀንሳል።

በቅደም ተከተል

ገንዘብ ከተያዘ በመጀመሪያ ባንክዎን ወይም የሞባይል ገንዘብ አገልግሎትዎን ያነጋግሩ እና መለያውን እንዲያግዱ ይጠይቁ።
ጉዳዩ በቴሌብር ወይም በስልክ አገልግሎት ላይ ከሆነ ኢትዮ ቴሌኮም ለማጭበርበር ሪፖርት 994 ወይም 127 መደወልን፣ ወይም ወደ 9090 መልእክት መላክን ያመለክታል። ለቴሌብር ድጋፍ 127 እና ወደ 126 መልእክት ይጠቀሳሉ።
መልእክቶቹን፣ የግብይት ዝርዝሮቹን እና የስልክ ቁጥሮቹን ቅጽበታዊ ገጽ እይታ (screenshot) ያንሱ — ምንም አይሰርዙ።
የይለፍ ቃል የሰጡ ከሆነ ያንን የይለፍ ቃል እና ያንኑ የይለፍ ቃል የተጠቀሙበትን ሁሉንም ቦታ ይቀይሩ።
የሳይበር ክስተቱን ወደ INSA / Ethio-CERT በይፋዊው ማመልከቻ መንገድ ያሳውቁ።
ባንክዎ በ10 የሥራ ቀናት ውስጥ ካልመለሰልዎ የኢትዮጵያ ብሔራዊ ባንክ የደንበኞች ቅሬታ አጭር ቁጥር 6230 አለ። ይህ የመጀመሪያ መደወያ አይደለም — መጀመሪያ ባንክዎን ማለፍ ግዴታ ነው።
በአቅራቢያዎ ወዳለ ፖሊስ ጣቢያ ሄደው ክስተቱን ያስመዝግቡ።

የዚህ መንገድ ገደቦች

ለግለሰብ ተጀቢዎች የተረጋገጠ አንድ ብሔራዊ የሳይበር ወንጀል መስመር የለም፡ በጋዜጠች የሚነበበው አጭር ቁጥርም በተቀኑ ድረ-ገጽ ስላልተረገገጠ አልተጻፍም።
የብሔራዊ ባንክ 6230 የመጀመሪያ መደወያ አይደለም — መጀመሪያ ባንክዎን ማነጋገር እና 10 የሥራ ቀናት መጠብቅ ያስፍልጋል።
ማመልከት ገንዘብ መመለስን አያረጋግጥም። ውጤቱ ገንዘቡ ምን ያህል እንደራቀ ይወሰናል።
ይህ ገጽ የሕግ ምክር አይደለም።
እዚህ የተጠቀሱት መንገዶች ለኢትዮጵያ ብቻ ናቸው። ከኢትዮጵያ ውጭ ከሆኑ የአገርዎን ሥርዓት ይመልከቱ።

የዚህ ርዕስ የእውቀት ግንኙነቶች

ይህ ገጽ በየትኛው ምድብ ውስጥ እንደሚገባ፣ የትኛውን ፍላጎት እንደሚያሟላ፣ ገደቡ ምን እንደሆነ እና ቀጥሎ ምን ማንበብ እንዳለብዎ — ሁሉም እዚህ በግልጽ ተጽፏል።

ዋና ርዕስ: በኢትዮጵያ የሳይበር ክስተት ማመልከቻ
የርዕሱ ዓይነት: የእርምጃ መመሪያ
ዋና ምድብ: የኢንተርኔት ደህንነት
የተጠቃሚ ፍላጎት: ማጭበርበር ከደረሰ በኋላ ትክክለኛውን ቦታ በፍጥነት ማግኘት።
ዋና ገደብ: ለኢትዮጵያ ብቻ ይሠራል፤ ገንዘብ መመለስንም አያረጋግጥም።
ተዛማጅ ርዕሶች: ገጽ ለምን አይከፈትም
ተዛማጅ መመሪያ: የኢንተርኔት ደህንነት

ተደጋጋሚ ጥያቄዎች

ለሳይበር ወንጀል አንድ ብሔራዊ አጭር የስልክ ቁጥር አለ?

ለግለሰብ ተጀቢዎች የተረጋገጠ አንድ ብሔራዊ መስመር ማግኘት አልቻልንም፡ የፌዴራል ፖሊስ ድረ-ገጽ የሳይበር ወንጀል ስልክም ሆነ የቅሬታ ቅጽ አላወጣም። የተረጋገጡት መንገዶች የኢትዮ ቴሌኮም 994 / 127 / 9090፣ የቴሌብር 127 / 126፣ የብሔራዊ ባንክ 6230 እና የ INSA / Ethio-CERT ማመልከቻ ናቸው።

መጀመሪያ ወደ ፖሊስ ልሂድ ወይስ ወደ ባንኩ?

ገንዘብ ከተያዘ መጀመሪያ ባንኩ ወይም የሞባይል ገንዘብ አገልግሎቱ ነው። ፖሊስና ማመልከቻ ከዚያ በኋላ ይከተላሉ።

ገንዘቤ ይመለሳል?

ማረጋገጫ የለም። ውጤቱ ገንዘቡ ምን ያህል እንደተላለፈ እና በምን ያህል ፍጥነት እንዳሳወቁ ይወሰናል።

ለማረጋገጫ የተጠቀምናቸው ምንጮች

INSA — የመረጃ መረብ ደህንነት አስተዳደርየኢትዮጵያ የሳይበር ደህንነት ተቋም። ድረ-ገጹ የአማርኛ አማራጭ አለው።
Ethio-CERT — የሳይበር ክስተት ሪፖርትየኢትዮጵያ የሳይበር ድንገተኛ ምላሽ ቡድን፤ የክስተት ሪፖርት ማቅረቢያ።
ፋና — የቴሌግራም አካውንትዎ በመረጃ መንታፊዎች እጅ እንዳይወድቅበአማርኛ የተጻፈ የመለያ ደህንነት ምክር።
ኢትዮ ቴሌኮምበአማርኛ የሲም ካርድ እና የማጭበርበር ማስጠንቀቂያዎችን ያወጣል።