Love8.me ગુજરાતી જ્ઞાનકોશ
DNS એટલે શું અને તે શું કરે છે?
સાઇટનું નામ યાદ રાખવું સહેલું છે; કમ્પ્યૂટરને આંકડાનું સરનામું જોઈએ છે. વચ્ચેનું કામ DNS કરે છે.
ટૂંકો અને સીધો જવાબ
DNS એટલે Domain Name System. તમે example.com જેવું નામ લખો ત્યારે DNS એ નામ સાથે જોડાયેલું IP એડ્રેસ શોધી આપે છે, જેથી બ્રાઉઝર સાચા સર્વર સાથે જોડાઈ શકે. એ ફોનબુકમાં નામ પરથી નંબર શોધવા જેવું છે: DNS સરનામું શોધે છે, પણ સામેની સાઇટ પ્રામાણિક છે કે નહીં તે તપાસતું નથી.
DNS પ્રક્રિયા સાદી ભાષામાં
તમે સરનામું લખો ત્યારે ડિવાઇસ પહેલાં પોતાની પાસે તાજેતરમાં સાચવેલો જવાબ જુએ છે. ન મળે તો તે DNS resolver — એટલે નામ પરથી સરનામું શોધી આપતી સેવા — ને પૂછે છે. આ સેવા સામાન્ય રીતે ઇન્ટરનેટ પ્રોવાઇડરની હોય છે, અથવા ડિવાઇસમાં જાતે સેટ કરેલી. તે ડોમેન માટે જવાબદાર સર્વર પાસેથી IP એડ્રેસ મેળવીને પાછું આપે છે.
બ્રાઉઝરમાં “DNS” શબ્દ સાથેની ભૂલ મોટે ભાગે એવું બતાવે છે કે નામ પરથી સરનામું મળ્યું નહીં. તેનાં કારણ સરનામામાં ટાઇપની ભૂલ, નેટવર્કનું તૂટેલું જોડાણ, DNS સેવાની ખામી કે ડોમેન પોતે બંધ થયું હોય — એમ ઘણાં હોઈ શકે છે.
તમે જે DNS સેવા વાપરો છો તે તમે કયાં ડોમેન ખોલ્યાં તે જોઈ શકે છે. તેથી DNS સેવા બદલવી એ ગોપનીયતાનો નિર્ણય પણ છે: તમે નક્કી કરો છો કે આ માહિતી કોણ જોશે.
સામાન્ય ગેરસમજ
ગેરસમજ: DNS ભૂલ આવે એટલે સાઇટ પર ચોક્કસ પ્રતિબંધ મુકાયો છે.
હકીકત: DNS ભૂલનો સીધો અર્થ એટલો જ છે કે નામ પરથી સરનામું મળ્યું નહીં. ટાઇપની ભૂલ, નેટવર્ક કે બંધ થયેલું ડોમેન પણ એ જ ભૂલ આપી શકે છે; ફક્ત ભૂલ-સંદેશ પરથી કારણ નક્કી થતું નથી.
આ સમજૂતીની મર્યાદા
- DNS સેવા બદલવાથી સાઇટ અસલી છે કે નકલી તે નક્કી થતું નથી.
- DNS બદલવાથી ડિવાઇસ પરની હિસ્ટ્રી કે લોગિન કરેલી ઓળખ બદલાતી નથી.
- આ પાનું પ્રતિબંધ કે ઍક્સેસ-નિયંત્રણ ટાળવાની રીત સમજાવતું નથી.
આગળ વધતાં પહેલાં તપાસો
- DNS ભૂલ આવે ત્યારે પહેલાં સરનામાની જોડણી ફરી તપાસો.
- બીજી સાઇટ ખૂલે છે કે નહીં તે જોઈને સમસ્યા નેટવર્કની છે કે એક જ સાઇટની તે અલગ પાડો.
- DNS સેવા બદલતાં પહેલાં એ સેવાની ગોપનીયતા નીતિ વાંચો.
આ વિષયના જ્ઞાન સંબંધો
- મુખ્ય વિષય
- DNS (Domain Name System)
- વિષયનો પ્રકાર
- નેટવર્ક વ્યાખ્યા
- મૂળ વર્ગ
- વેબની સમજ
- વપરાશકર્તાની જરૂરિયાત
- ડોમેન નામ સર્વરના સરનામામાં કઈ રીતે ફેરવાય છે અને DNS ભૂલનો અર્થ શું છે તે સમજવું
- મુખ્ય મર્યાદા
- DNS સરનામું શોધે છે; સાઇટની ઓળખ કે પ્રામાણિકતા સાબિત કરતું નથી.
- સંબંધિત વિષયો
વારંવાર પુછાતા પ્રશ્નો
DNS અને IP એડ્રેસમાં શું ફરક છે?
IP એડ્રેસ સર્વરનું આંકડાવાળું સરનામું છે. DNS એ વ્યવસ્થા છે જે ડોમેન નામ પરથી એ સરનામું શોધી આપે છે.
સંદર્ભ દસ્તાવેજ
- MDNDNSની વ્યાખ્યા — અંગ્રેજી દસ્તાવેજ, 2026-10-01ના રોજ ખોલીને તપાસ્યો.
- Google Chrome Helpબ્રાઉઝર ભૂલોના પ્રકાર — અંગ્રેજી દસ્તાવેજ, 2026-10-01ના રોજ ખોલીને તપાસ્યો.