Love8.me ਪੰਜਾਬੀ ਗਿਆਨ-ਕੋਸ਼
ਪਾਸਵਰਡ ਖਾਤੇ ਦੀ ਰਾਖੀ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਕਰਦਾ ਹੈ?
ਪਾਸਵਰਡ ਤੁਹਾਡੀ ਪਛਾਣ ਦਾ ਸਬੂਤ ਹੈ, ਤਾਲਾ ਨਹੀਂ। ਫ਼ਰਕ ਸਮਝਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
ਸਿੱਧਾ ਜਵਾਬ
ਪਾਸਵਰਡ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਗੱਲ ਦੱਸਦਾ ਹੈ — ਕਿ ਲੌਗਇਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੱਚਮੁੱਚ ਖਾਤੇ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਪਾਸਵਰਡ ਦੀ ਅਸਲ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਉਸ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਦੁਹਰਾਓ ਹੈ। ਜੇ ਇੱਕ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਤੋਂ ਤੁਹਾਡਾ ਈਮੇਲ ਅਤੇ ਪਾਸਵਰਡ ਲੀਕ ਹੋ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਉਹੀ ਜੋੜਾ ਤੁਸੀਂ ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ ’ਤੇ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਬਾਕੀ ਖਾਤੇ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਵਾਧੂ ਮਿਹਨਤ ਦੇ ਖੁੱਲ੍ਹ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਇਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਉਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ
ਪਾਸਵਰਡ ਇੱਕ ਸਾਂਝਾ ਭੇਤ ਹੈ ਜੋ ਸਿਰਫ਼ ਤੁਹਾਨੂੰ ਅਤੇ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਨੂੰ ਪਤਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਪਲ ਇਹ ਭੇਤ ਕਿਸੇ ਤੀਜੇ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਪਲ ਉਹ ਤੁਹਾਡੇ ਵਾਂਗ ਹੀ ਵਿਖਾਈ ਦੇਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।
Punjabi Jagran ਦਾ ਲੇਖ ਇਸੇ ਨੁਕਤੇ ’ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ: ਜੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ’ਤੇ ਤੁਹਾਡੀ ਲੌਗਇਨ ID ਅਤੇ ਪਾਸਵਰਡ ਮਿਲ ਜਾਣ, ਤਾਂ ਉਹ ਉਹੀ ਜੋੜਾ ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ ’ਤੇ ਅਜ਼ਮਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਲਈ ਹਰ ਜ਼ਰੂਰੀ ਖਾਤੇ ਦਾ ਪਾਸਵਰਡ ਵੱਖਰਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਈਮੇਲ ਖਾਤਾ ਸਭ ਤੋਂ ਅਹਿਮ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਬਾਕੀ ਖਾਤਿਆਂ ਦਾ ਪਾਸਵਰਡ ਰੀਸੈੱਟ ਕਰਨ ਦਾ ਰਾਹ ਵੀ ਉਸੇ ਈਮੇਲ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦਾ ਹੈ। ਈਮੇਲ ਦਾ ਪਾਸਵਰਡ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਖਾਤੇ ਨਾਲ ਸਾਂਝਾ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।
ਅੱਖਰ, ਅੰਕ ਅਤੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਮਿਲਾਉਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਸਹੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾਉਣ ਵਾਲੇ ਹਮਲੇ ਔਖੇ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਉਸ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ ਜਦੋਂ ਪਾਸਵਰਡ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਲੀਕ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੋਵੇ।
ਆਮ ਗ਼ਲਤਫ਼ਹਿਮੀ
ਗ਼ਲਤਫ਼ਹਿਮੀ: ਪਾਸਵਰਡ ਜਿੰਨਾ ਔਖਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਖਾਤਾ ਓਨਾ ਹੀ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਹੇਗਾ।
ਅਸਲੀਅਤ: ਔਖਾ ਪਾਸਵਰਡ ਸਿਰਫ਼ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾਉਣਾ ਔਖਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਲੀਕ ਹੋਏ ਪਾਸਵਰਡ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੀ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦੀ — ਇਸੇ ਲਈ ਹਰ ਥਾਂ ਵੱਖਰਾ ਪਾਸਵਰਡ ਲੰਬਾਈ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
ਦੋ ਵੱਖਰੇ ਖ਼ਤਰੇ, ਦੋ ਵੱਖਰੇ ਉਪਾਅ
| ਖ਼ਤਰਾ | ਲੰਬਾ ਔਖਾ ਪਾਸਵਰਡ | ਹਰ ਥਾਂ ਵੱਖਰਾ ਪਾਸਵਰਡ |
|---|---|---|
| ਕੋਈ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾ ਕੇ ਵੜਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰੇ | ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ | ਸਿੱਧਾ ਅਸਰ ਨਹੀਂ |
| ਕਿਸੇ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਤੋਂ ਡਾਟਾ ਲੀਕ ਹੋ ਜਾਵੇ | ਕੋਈ ਮਦਦ ਨਹੀਂ | ਬਾਕੀ ਖਾਤੇ ਬਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ |
| ਤੁਸੀਂ ਆਪ ਪਾਸਵਰਡ ਦੱਸ ਦਿਓ | ਕੋਈ ਮਦਦ ਨਹੀਂ | ਸਿਰਫ਼ ਉਸ ਇੱਕ ਖਾਤੇ ਤੱਕ ਨੁਕਸਾਨ ਸੀਮਤ |
ਸ਼ਰਤੀ ਸੁਝਾਅ: ਜੇ ਸਾਰੇ ਪਾਸਵਰਡ ਬਦਲਣ ਦਾ ਵੇਲਾ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਈਮੇਲ ਅਤੇ ਬੈਂਕ ਵਾਲੇ ਖਾਤੇ ਦਾ ਪਾਸਵਰਡ ਵੱਖਰਾ ਕਰੋ। ਜੇ ਪਾਸਵਰਡ ਯਾਦ ਰੱਖਣਾ ਔਖਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ’ਤੇ ਇੱਕੋ ਪਾਸਵਰਡ ਰੱਖਣ ਨਾਲੋਂ ਦੂਜੀ ਪਰਤ ਚਾਲੂ ਕਰਨਾ ਵੱਧ ਕੰਮ ਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਕਿਸ ਲਈ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੈ?
ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ
- ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਇੱਕੋ ਪਾਸਵਰਡ ਕਈ ਥਾਵਾਂ ’ਤੇ ਵਰਤਦੇ ਹਨ
- ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਸੇਵਾ ਤੋਂ ਡਾਟਾ ਲੀਕ ਹੋਣ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਮਿਲੀ ਹੋਵੇ
ਸ਼ਾਇਦ ਲਾਭਦਾਇਕ ਨਾ ਹੋਵੇ
- ਕਿਸੇ ਖ਼ਾਸ ਪਾਸਵਰਡ ਮੈਨੇਜਰ ਦੀ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ ਲੱਭਣ ਵਾਲੇ ਪਾਠਕ — ਇੱਥੇ ਕਿਸੇ ਉਤਪਾਦ ਦੀ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੈ
ਇਸ ਉਪਾਅ ਦੀ ਹੱਦ
- ਵੱਖਰਾ ਪਾਸਵਰਡ ਨੁਕਸਾਨ ਸੀਮਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਲੀਕ ਹੋਏ ਖਾਤੇ ਨੂੰ ਆਪ-ਮੁਹਾਰੇ ਨਹੀਂ ਬਚਾਉਂਦਾ।
- ਪਾਸਵਰਡ ਉਸ ਠੱਗੀ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਬਚਾਉਂਦਾ ਜਿੱਥੇ ਤੁਸੀਂ ਆਪ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇ ਦਿੰਦੇ ਹੋ।
ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਾਂਚੋ
- ਈਮੇਲ ਦਾ ਪਾਸਵਰਡ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਖਾਤੇ ਨਾਲ ਸਾਂਝਾ ਨਾ ਰੱਖੋ।
- ਬੈਂਕ ਅਤੇ ਭੁਗਤਾਨ ਵਾਲੇ ਖਾਤੇ ਦਾ ਪਾਸਵਰਡ ਵੱਖਰਾ ਰੱਖੋ।
- ਪਾਸਵਰਡ ਕਦੇ ਸੰਦੇਸ਼ ਜਾਂ ਫ਼ੋਨ ’ਤੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਾ ਦੱਸੋ।
ਇਸ ਵਿਸ਼ੇ ਦੇ ਗਿਆਨ-ਸਬੰਧ
ਇਹ ਪੰਨਾ ਕਿਸ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਹੜੀ ਲੋੜ ਪੂਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਦੀ ਹੱਦ ਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅੱਗੇ ਕੀ ਪੜ੍ਹਨਾ ਹੈ — ਸਭ ਇੱਥੇ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਤੌਰ ’ਤੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ।
- ਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ਾ
- ਪਾਸਵਰਡ
- ਵਿਸ਼ੇ ਦੀ ਕਿਸਮ
- ਖਾਤਾ-ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪਰਤ
- ਮੂਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀ
- ਆਨਲਾਈਨ ਸੁਰੱਖਿਆ
- ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਦੀ ਲੋੜ
- ਇਹ ਸਮਝਣਾ ਕਿ ਪਾਸਵਰਡ ਕਿਸ ਖ਼ਤਰੇ ਤੋਂ ਬਚਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਸ ਤੋਂ ਨਹੀਂ
- ਮੁੱਖ ਹੱਦ
- ਪਾਸਵਰਡ ਲੀਕ ਹੋ ਜਾਣ ਜਾਂ ਆਪ ਦੱਸ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਰਾਖੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।
- ਸਬੰਧਿਤ ਵਿਸ਼ੇ
- ਬਦਲਵੇਂ ਰਾਹ
- ਸਬੰਧਿਤ ਗਾਈਡ
- ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਪਰਤਾਂ
ਆਮ ਸਵਾਲ
ਪਾਸਵਰਡ ਕਿੰਨੀ ਵਾਰ ਬਦਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?
ਕੋਈ ਪੱਕਾ ਸਮਾਂ ਦੱਸਣ ਦੀ ਥਾਂ ਵਜ੍ਹਾ ਵੇਖੋ: ਜੇ ਕਿਸੇ ਸੇਵਾ ਤੋਂ ਡਾਟਾ ਲੀਕ ਹੋਣ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਆਵੇ ਜਾਂ ਖਾਤੇ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਅਣਜਾਣ ਗਤੀਵਿਧੀ ਦਿਸੇ, ਤਾਂ ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਬਦਲੋ।
ਕੀ ਬ੍ਰਾਊਜ਼ਰ ਵਿੱਚ ਪਾਸਵਰਡ ਸੰਭਾਲਣਾ ਠੀਕ ਹੈ?
ਜੇ ਡਿਵਾਈਸ ਸਿਰਫ਼ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ’ਤੇ ਸਕਰੀਨ-ਲਾਕ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਹਰ ਥਾਂ ਇੱਕੋ ਪਾਸਵਰਡ ਵਰਤਣ ਨਾਲੋਂ ਬਿਹਤਰ ਹੈ। ਸਾਂਝੇ ਡਿਵਾਈਸ ’ਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਚੋ।
ਜਾਂਚ ਲਈ ਵਰਤੇ ਗਏ ਸਰੋਤ
- Punjabi Jagran — ਪਾਸਵਰਡ ਕੀ ਹੈ ਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ “X ਕੀ ਹੈ ਤੇ ਕਿਵੇਂ” ਢਾਂਚੇ ਵਾਲਾ ਵਿਆਖਿਆ-ਲੇਖ; ਇੱਕੋ ਪਾਸਵਰਡ ਕਈ ਥਾਂ ਵਰਤਣ ਦੇ ਖ਼ਤਰੇ ਬਾਰੇ।
- Punjabi Jagran — ਸਾਈਬਰ ਸੁਰੱਖਿਆ: ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹਥਿਆਰਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ; ਪਾਸਵਰਡ, ਨਿੱਜੀ ਜਾਣਕਾਰੀ, ਫਿਸ਼ਿੰਗ ਅਤੇ ਖਾਤੇ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਅਸਲ ਪੰਜਾਬੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਦਾ ਸਬੂਤ।