Роҳнамои интернет, махфият ва амнияти рақамӣ
Ҷавоби мухтасар
Роҳнамоҳои тоҷикӣ барои фаҳмидани веб, муҳофизати ҳисоб ва ҳал кардани мушкилоти браузер.
Асосҳои веб
- Сомона чист ва аз саҳифа чӣ фарқ дорадШарҳи содаи сомона, саҳифаи веб, браузер ва тарзи хондани суроғаи интернетӣ.
- Домени сомона чистДомен қисми асосии суроға аст, ки сомонаро дар интернет мешиносонад ва аз роҳи саҳифа фарқ мекунад.
- Домени расмиро чӣ тавр ёфтан мумкин астРоҳҳои санҷидани суроғаи расмии хизматрасонӣ бе такя ба намуди саҳифа.
- Пайванд чист ва пеш аз кушодан чиро санҷидан лозим астПайванд шуморо ба суроғаи дигар мебарад; матни он на ҳамеша суроғаи воқеиро нишон медиҳад.
- HTTPS чиро муҳофизат мекунад ва чиро неHTTPS пайвастро рамзгузорӣ мекунад, вале ростқавл ё расмӣ будани сомонаро кафолат намедиҳад.
Браузер ва махфият
- Кукиҳо чистанд ва барои чӣ лозимандКукиҳо маълумоти хурдеро нигоҳ медоранд, ки барои нишаст, интихобҳои корбар ва баъзан пайгирӣ истифода мешавад.
- Таърихи тамошо чист ва дар куҷо нигоҳ дошта мешавадТаърихи браузер рӯйхати саҳифаҳои кушодашударо дар дастгоҳ ё ҳисоби ҳамоҳангшуда нигоҳ медорад.
- Тамошои хусусӣ шуморо ношинос намекунадҲолати хусусӣ асосан осори маҳаллиро кам мекунад; сомона ва шабака ҳанӯз метавонанд фаъолиятро бинанд.
- Махфият дар сомонаҳои барои калонсолонҲисоб, пардохт, куки, таърих ва огоҳинома метавонанд осори ҷудогона гузоранд.
- Браузер чист ва чӣ кор мекунадБраузер барномаест, ки саҳифаҳои вебро мегирад, нишон медиҳад ва баъзе маълумотро нигоҳ медорад.
- Пайгирӣ дар веб чӣ гуна кор мекунадКукиҳо, нишонаҳои техникӣ ва ҳисоби корбар метавонанд фаъолияти вебро ба ҳам пайванданд.
- Иҷозатҳои браузерро чӣ тавр идора кардан лозим астКамера, микрофон, ҷойгиршавӣ ва огоҳинома танҳо ҳангоми зарурат иҷозат дода шаванд.
- Огоҳиномаҳои сомонаро чӣ тавр хомӯш кардан мумкин астОгоҳиномаҳои браузерро аз танзимоти сомона ё низоми дастгоҳ идора кардан мумкин аст.
- Махфият дар телефони мобилӣҚулфи экран, пешнамоиши огоҳинома ва иҷозатҳои барнома ба махфияти телефон таъсир мекунанд.
- Кэш чист ва кай онро пок кардан лозим астКэш файлҳои муваққатиро нигоҳ медорад; пок кардани он метавонад хатои намоишро ислоҳ кунад.
Амнияти ҳисоб
- Қаллобии онлайнро чӣ тавр шинохтан мумкин астШитоб, ваъдаи ғайривоқеӣ, домени нодуруст ва дархости маълумоти ҳассос нишонаҳои маъмуланд.
- Рамзи қавӣ чӣ гуна сохта мешавадБарои ҳар ҳисоби муҳим рамзи дарозу ягона истифода баред ва онро такрор накунед.
- Амнияти ҳисоб: қадамҳои асосӣРамзи ягона, санҷиши дуқадамӣ ва муҳофизати почтаи барқарорсозӣ асоси амнияти ҳисобанд.
- Фишинг чист ва онро чӣ тавр шинохтан мумкин астФишинг бо паём ё саҳифаи қалбакӣ рамз, рамзи тасдиқ ё маълумоти пардохтро медуздад.
- Сомонаи қалбакиро чӣ тавр шинохтан мумкин астДомени нодуруст, шитоб, дархости ғайриодӣ ва набудани маълумоти равшан нишонаҳои хатар мебошанд.
- Равонкунии худкор чист ва кай хатарнок мешавадРавонкунӣ браузерро аз як суроға ба суроғаи дигар мебарад; мақсадро пас аз гузариш санҷед.
- Равзанаи ҷаҳанда ва огоҳии қалбакиро чӣ тавр бастан лозим астРавзанаи ҷаҳанда метавонад таблиғ ё фиреб бошад; ба тугмаи дохили паёми шубҳанок такя накунед.
- Санҷиши дуқадамӣ чистСанҷиши дуқадамӣ пас аз рамз далели иловагӣ талаб мекунад ва дуздии ҳисобро душвортар месозад.
Пардохт ва обуна
- Бехатарии пардохт дар интернетПеш аз пардохт домен, маблағ, навсозии обуна ва номи қабулкунандаро санҷед.
- Обунаи онлайн чӣ гуна кор мекунадОбуна метавонад давра ба давра нав шавад; нарх, муҳлат ва роҳи бекоркуниро пеш аз пардохт хонед.
Ҳалли мушкилот
- Чаро сомона боз намешавадПайваст, суроға, DNS, браузер ё худи сервер метавонад сабаби боз нашудани сомона бошад.
- Агар ба ҳисоб ворид шуда натавонедСуроға, рамз, почтаи тасдиқ ва ҳолати браузерро бо тартиби равшан ва бехатар санҷед.
- Почтаи тасдиқ наомад: чӣ бояд кардСуроғаи почта, ҷузвдони спам, таъхири эҳтимолӣ ва домени фиристандаро бо тартиб санҷед.
- Агар видео пахш нашавадПайваст, навсозии браузер, иҷозати садо ва васеъкуниҳоро бо тартиб санҷед.
- Чаро саҳифа суст бор мешавадСуръати шабака, андозаи саҳифа, сервер ва браузер ҳама метавонанд сабаб бошанд.
Саводнокии веб
- Саводнокии веб: панҷ санҷиши асосӣПеш аз бовар кардан ё амал кардан манбаъ, домен, сана, далел ва мақсади саҳифаро санҷед.
- Луғати кӯтоҳи истилоҳҳои вебМаънои кӯтоҳу равшани домен, URL, браузер, куки, кэш, HTTPS, фишинг ва дигар истилоҳҳои веб.
Амнияти оила
- Назорати волидайн ва амнияти дастгоҳНазорати волидайн барои идора кардани дастрасии кӯдак аст; танзимот бояд ошкоро ва мувофиқи синну сол бошад.