Love8.me ગુજરાતી જ્ઞાનકોશ
કયો પાસવર્ડ ખરેખર સલામત છે અને બધે એક જ પાસવર્ડ કેમ ન વાપરવો?
સૌથી મોટું જોખમ નબળો પાસવર્ડ નહીં, પણ એક જ પાસવર્ડ ઘણી જગ્યાએ વાપરવો છે.
ટૂંકો અને સીધો જવાબ
સલામત પાસવર્ડની બે શરત છે: તે લાંબો હોય અને દરેક ખાતા માટે અલગ હોય. કોઈ એક સાઇટનો ડેટા લીક થાય ત્યારે એ ઇમેઇલ-પાસવર્ડની જોડી બીજી સાઇટો પર અજમાવવામાં આવે છે. તેથી બધે એક જ પાસવર્ડ હોય તો એક લીક બધાં ખાતાં ખોલી શકે છે. ઘણા અલગ પાસવર્ડ યાદ રાખવા માટે પાસવર્ડ મેનેજર કે બ્રાઉઝરનો પાસવર્ડ-સંગ્રહ વાપરી શકાય.
વ્યવહારમાં શું કરવું
લંબાઈ જટિલતા કરતાં વધુ મહત્વની છે. ચાર-પાંચ અસંબંધિત શબ્દો જોડીને બનાવેલું લાંબું વાક્ય (passphrase) યાદ રાખવું સહેલું છે અને અનુમાન કરવું અઘરું છે. નામ, જન્મતારીખ, મોબાઇલ નંબર કે “123456” જેવા ક્રમ ટાળો.
સૌથી પહેલાં ઇમેઇલ ખાતાને અનોખો પાસવર્ડ આપો. મોટા ભાગની સાઇટ પર “પાસવર્ડ ભૂલી ગયા” ની લિંક ઇમેઇલ પર જાય છે, તેથી ઇમેઇલ ખાતું ખૂલી જાય તો બીજાં ખાતાં પણ ખોલી શકાય છે.
પાસવર્ડ મેનેજર દરેક સાઇટ માટે અલગ પાસવર્ડ બનાવી અને સાચવી શકે છે, અને ઘણી વાર ખોટા ડોમેન પર પાસવર્ડ આપોઆપ ભરતો નથી. પરંતુ મેનેજરનો મુખ્ય પાસવર્ડ અને જે ડિવાઇસ પર તે ખૂલે છે તે સુરક્ષિત રાખવાં જરૂરી છે.
સામાન્ય ગેરસમજ
ગેરસમજ: પાસવર્ડમાં @ અને # ઉમેરી દીધા એટલે તે મજબૂત થઈ ગયો.
હકીકત: ટૂંકા પાસવર્ડમાં ચિહ્ન ઉમેરવાથી ખાસ ફરક પડતો નથી, અને તે જ પાસવર્ડ બીજી સાઇટ પર પણ હોય તો એક લીક પૂરતી છે. લંબાઈ અને દરેક ખાતા માટે અલગ પાસવર્ડ વધુ મહત્વનાં છે.
આ સમજૂતીની મર્યાદા
- મજબૂત પાસવર્ડ પણ ફિશિંગ પાનામાં જાતે લખી દેવાય તો રક્ષણ આપતો નથી.
- કયો પાસવર્ડ મેનેજર વાપરવો તેની ભલામણ અહીં નથી; તેની નીતિ જાતે તપાસો.
આગળ વધતાં પહેલાં તપાસો
- ઇમેઇલ ખાતાનો પાસવર્ડ બીજે ક્યાંય વપરાતો નથી તે ખાતરી કરો.
- જે સાઇટ પર જૂનો, વહેંચાયેલો પાસવર્ડ છે ત્યાં પહેલાં બદલો.
- શક્ય હોય ત્યાં બે-સ્તરની ચકાસણી પણ ચાલુ કરો.
આ વિષયના જ્ઞાન સંબંધો
- મુખ્ય વિષય
- પાસવર્ડ સુરક્ષા
- વિષયનો પ્રકાર
- ખાતાની સુરક્ષા
- મૂળ વર્ગ
- ખાતું અને ચુકવણી
- વપરાશકર્તાની જરૂરિયાત
- પાસવર્ડ કેવો હોવો જોઈએ અને પુનઃઉપયોગ કેમ ટાળવો તે સમજવું
- મુખ્ય મર્યાદા
- પાસવર્ડ એકલો ફિશિંગ કે ડિવાઇસ પરના જોખમ સામે પૂરતો નથી.
- સંબંધિત વિષયો
વારંવાર પુછાતા પ્રશ્નો
પાસવર્ડ કેટલા સમયે બદલવો જોઈએ?
નક્કી સમયે બદલવા કરતાં વધુ મહત્વનું એ છે કે લીક કે શંકા થાય ત્યારે તરત બદલવો, અને દરેક ખાતા માટે અલગ રાખવો.
બ્રાઉઝરમાં પાસવર્ડ સાચવવો સલામત છે?
એ ડિવાઇસ કોણ વાપરે છે તેના પર આધાર રાખે છે. વહેંચાયેલા ડિવાઇસ પર સાચવેલો પાસવર્ડ બીજા માટે પણ ખુલ્લો રહે છે.
સંદર્ભ દસ્તાવેજ
- Get Cyber Safe (Government of Canada)દરેક ખાતા માટે અલગ પાસવર્ડ — અંગ્રેજી દસ્તાવેજ, 2026-10-01ના રોજ ખોલીને તપાસ્યો.