Öryggi
Vefveiðar: eftirlíking sem sækist eftir kortanúmeri eða lykilorði
Vefveiðar snúast ekki um að brjótast inn. Þær snúast um að fá þig til að slá inn sjálfur. Þess vegna er eftirlíkingin oft betri en frumritið: hún er hreinni, hraðari og hún biður um færri skref, því hún hefur ekkert að selja nema traustið.
Þetta á jafnt við um banka og þjónustur fyrir fullorðna. Munurinn er sá að í seinna tilvikinu treysta margir sér síður til að segja frá eftir á, og svikararnir vita það.
Hvernig eftirlíkingin verður til
Fyrsta skrefið er lén sem er nógu líkt því rétta til að lesast rétt í fljótu bragði. Oftast er nafn þjónustunnar fremst í slóðinni og aðeins einn stafur eða eitt tákn skilur hana frá þeirri réttu.
Annað skrefið er útlitið sjálft: merki, litir og myndir eru sótt beint af réttu síðunni, svo eftirlíkingin er nákvæmlega eins og hún á að vera. Þriðja skrefið er umferðin — kostuð auglýsing, tengill í skilaboðum, athugasemd í spjallþræði eða áframsending af annarri síðu.
Síðasta skrefið er beiðnin sjálf, og hún er alltaf sú sama í grunninn: sláðu inn kortanúmer, gildistíma og öryggisnúmer, eða skráðu þig inn með lykilorðinu þínu til að halda áfram.
Merkin sem sjást í textanum
- Tímapressa: „aðgangurinn rennur út eftir 10 mínútur“, „staðfestu núna til að tapa ekki áskriftinni“.
- Beiðni um upplýsingar sem þjónustan hefur nú þegar, eða þarf alls ekki, til að veita aðgang.
- Ósamræmi í nafni: síðan heitir eitt í fyrirsögninni og annað í smáa letrinu eða í skilmálunum.
- Þýðingar sem hökta — beygingavillur, ensk orðaröð í íslenskri setningu, eða texti sem er greinilega vélþýddur.
- Greiðsluleið sem er óvenjuleg fyrir þjónustu af þessu tagi: millifærsla, gjafakort eða rafmynt í stað venjulegrar kortagreiðslu.
Þegar það er þegar búið að gerast
- Ef kortaupplýsingar fóru inn: hafðu samband við bankann eða kortaútgefandann strax og láttu loka kortinu. Það er ekki hægt að afturkalla þetta með því að bíða.
- Ef lykilorð fór inn: breyttu því fyrst þar sem það var notað, síðan í tölvupóstinum, og loks alls staðar þar sem sama lykilorð var notað aftur.
- Kveiktu á tveggja þátta auðkenningu þar sem hún er í boði, sérstaklega á tölvupóstinum sem endurstillir öll hin lykilorðin.
- Fylgstu með kortayfirlitinu næstu vikurnar. Litlar prófunarfærslur koma oft á undan stærri.
- Tilkynntu málið. Á Íslandi tekur netöryggissveitin CERT-IS við ábendingum um vefveiðar og lögreglan tekur við kærum vegna fjársvika.
Af hverju efni fyrir fullorðna er sérstakt skotmark
Þrennt fer saman. Fólk vill ljúka þessu hratt, fólk vill ekki að nokkur annar sjái þetta, og fólk er ólíklegra til að segja frá ef illa fer. Það er nákvæmlega sú blanda sem gerir svikin ódýr í framkvæmd.
Þess vegna er varnarráðið hér ekki flókið: farðu aldrei inn í gegnum tengil sem þú fékkst sendan, og notaðu aldrei sama lykilorð og á tölvupóstinum. Þessi tvö atriði ein og sér loka stærstum hluta þessara leiða.
Algengar spurningar
Hvað eru vefveiðar á íslensku nákvæmlega?
Vefveiðar er íslenska heitið yfir það sem á ensku kallast phishing: tilraun til að fá fólk til að gefa upp lykilorð, kortanúmer eða persónuupplýsingar með því að þykjast vera þekkt fyrirtæki eða þjónusta.
Getur eftirlíking verið með hengilás og gilt vottorð?
Já, og hún er það nánast alltaf. Vottorð staðfestir aðeins að tengingin sé dulkóðuð og að lénið sé í eigu þess sem sótti vottorðið — ekki að hann sé heiðarlegur.
Er hægt að fá endurgreitt ef kort var notað á falsaðri síðu?
Það fer eftir aðstæðum og reglum kortaútgefandans. Því fyrr sem tilkynnt er, því betri er staðan. Bankinn eða kortaútgefandinn er rétti aðilinn til að svara þessu, ekki við.