Sími og vafri
VPN: traustið færist til, það hverfur ekki
VPN er notað óþýtt í íslensku og þarfnast ekki þýðingar. Það sem þarf hins vegar að útskýra er hvað það gerir í raun, því markaðssetningin á þessum þjónustum lofar oft miklu meira en tæknin stendur undir.
Þessi síða útskýrir tæknina. Hún er ekki leiðbeining um að komast fram hjá lokunum, landsvæðatakmörkunum eða aldursstaðfestingu, og hún nefnir engar tilteknar þjónustur.
Hvað gerist þegar kveikt er á VPN
Öll umferð frá tækinu fer um dulkóðuð göng til þjóns hjá VPN-þjónustunni, og þaðan út á netið. Vefsíðan sem þú heimsækir sér þá IP-tölu þess þjóns í stað þinnar eigin.
Netveitan þín, eða sá sem á netið sem þú ert á, sér að þú tengdist VPN-þjónustunni og hversu mikil umferð fór í gegn. Hún sér ekki lengur hvaða lén voru flett upp á eftir.
Það sem gerist við þetta er einfalt í eðli sínu: traustið færist frá netveitunni yfir á VPN-þjónustuna. Það hverfur ekki og verður ekki að engu — það er bara komið til annars aðila, og sá aðili er nú í nákvæmlega þeirri stöðu sem netveitan var í áður.
Hver sér hvað
| Aðili | Án VPN | Með VPN |
|---|---|---|
| Netveitan eða eigandi netsins | Sér hvaða lén voru flett upp. | Sér aðeins tengingu við VPN-þjóninn og umfang umferðar. |
| VPN-þjónustan | Kemur hvergi við sögu. | Sér allt sem netveitan sá áður. |
| Vefsíðan sem heimsótt er | Sér IP-tölu þína og staðsetningu í grófum dráttum. | Sér IP-tölu VPN-þjónsins. |
| Tækið sjálft | Geymir vafrasögu og vafrakökur. | Geymir vafrasögu og vafrakökur nákvæmlega eins og áður. |
| Kortaútgefandinn | Sér færsluna. | Sér færsluna. VPN breytir engu um greiðslur. |
Af hverju ókeypis VPN er sjaldan ókeypis
Að reka VPN-þjónustu kostar bandvídd og þjóna, og sá kostnaður er raunverulegur hvort sem notandinn borgar eða ekki. Þegar ekkert er greitt er tekjulindin eitthvað annað, og í þessum bransa er það oftast gögnin sjálf: hvaða síður eru heimsóttar, hvenær og af hverju tæki.
Sumar ókeypis þjónustur hafa reynst selja aðgang að tengingum notenda sinna eða skjóta auglýsingum inn í umferðina. Þetta er ekki tilgáta heldur eitthvað sem hefur ítrekað komið í ljós við skoðun á slíkum þjónustum.
Fyrir þann sem er að hugsa um persónuvernd er ókeypis VPN því oft verri kostur en ekkert VPN, því það bætir við aðila sem hefur beina hagsmuni af því sem hann sér. Við mælum ekki með einstökum þjónustum og teljum ekki upp neinar.
Það sem VPN leysir alls ekki
- Það hreinsar hvorki vafrasögu né vafrakökur í tækinu þínu.
- Það hefur engin áhrif á reikninga sem þú ert skráður inn á. Þjónustan veit hver þú ert um leið og þú skráir þig inn.
- Það breytir engu um kortayfirlit eða færslur.
- Það ver ekki gegn vefveiðum. Fölsuð síða er jafn fölsuð þótt tengingin sé um VPN.
- Það gerir þig ekki nafnlausan gagnvart þjónustu sem þú hefur gefið upp netfang, nafn eða greiðsluupplýsingar hjá.
Algengar spurningar
Er löglegt að nota VPN á Íslandi?
Já, VPN er venjuleg tækni sem er meðal annars notuð daglega í fyrirtækjum og háskólum til að tengjast innri kerfum. Það sem gert er í gegnum tenginguna lýtur hins vegar sömu lögum og annars.
Felur VPN vafrið fyrir þeim sem á heimanetið?
Það felur hvaða lén voru flett upp, já. Það felur hins vegar ekkert sem er geymt í tækinu sjálfu, og sá sem hefur aðgang að tækinu sér vafrasöguna eftir sem áður.
Er DNS-breyting það sama og VPN?
Nei. Að skipta um DNS-þjón breytir aðeins hver svarar uppflettingum á lénum. Umferðin sjálf fer áfram sömu leið og netveitan sér hana eftir sem áður.
Hægir VPN á tengingunni?
Yfirleitt eitthvað, því umferðin fer lengri leið og er dulkóðuð. Hversu mikið fer eftir þjónustunni og hvar þjónninn er staðsettur.